Het ombuigen van een verzuimcultuur naar een vitaliteitscultuur is een uitdagende maar lonende onderneming voor elke organisatie. Dit proces vereist een diepgaande verandering in hoe medewerkers hun werk en welzijn benaderen. Twee theoretische kaders kunnen hierbij helpen: Geert Hofstede’s ui-model over cultuur en Daniel Coyle’s inzichten uit “The Culture Code”. In deze blog bespreken we hoe deze modellen kunnen worden toegepast om een gezonde en vitale werkomgeving te creëren.

Geert Hofstede’s Ui-model

Geert Hofstede’s ui-model stelt dat cultuur uit verschillende lagen bestaat, net zoals een ui. Deze lagen omvatten:

1. Waarden: De diepste laag, bestaande uit de fundamentele overtuigingen die het gedrag van mensen sturen.
2. Rituelen: De dagelijkse praktijken en gewoonten die betekenis geven aan de waarden.
3. Helden: Personen, zowel historisch als hedendaags, die de waarden van de cultuur belichamen en als rolmodellen dienen.
4. Symbolen: De uiterlijke tekens zoals logo’s, kledingvoorschriften en taal die de cultuur visueel en herkenbaar maken.

Daniel Coyle’s “The Culture Code”

Daniel Coyle beschrijft in “The Culture Code” drie essentiële vaardigheden voor het creëren van een sterke cultuur:

1. Bouwen van veiligheid: Creëer een omgeving waarin iedereen zich veilig voelt om risico’s te nemen en fouten te maken.
2. Delen van kwetsbaarheid: Moedig openheid en eerlijkheid aan, waar ook leiders hun zwakheden durven te tonen.
3. Vormgeven van een gemeenschappelijk doel: Zorg voor een gedeelde visie die iedereen inspireert en motiveert.

De Relatie tussen Verzuim en Cultuur

Een verzuimcultuur kan ontstaan door een gebrek aan betrokkenheid, vertrouwen en welzijn binnen de organisatie. Factoren zoals hoge werkdruk, slechte communicatie en een gebrek aan waardering kunnen leiden tot stress en burn-out, wat op zijn beurt verzuim bevordert. Het creëren van een vitaliteitscultuur kan helpen deze negatieve spiraal te doorbreken door een omgeving te creëren die gezondheid, welzijn en betrokkenheid stimuleert.

De Transformatie: Van Verzuim naar Vitaliteit

Stap 1: Evalueren van de Huidige Cultuur met het Ui-model

Gebruik Hofstede’s ui-model om de huidige cultuur binnen de organisatie te evalueren. Identificeer de waarden, rituelen, helden en symbolen die momenteel de verzuimcultuur ondersteunen. Dit kan bijvoorbeeld een cultuur zijn waarin overwerken wordt gezien als een deugd (waarde), er weinig ruimte is voor pauzes (ritueel), managers die zichzelf overwerken als rolmodellen (helden), en een bedrijfslogo dat harde arbeid en prestatie symboliseert (symbool).

Stap 2: Creëren van Veiligheid

Coyle benadrukt dat de basis van een gezonde cultuur ligt in veiligheid. Dit kan worden bereikt door:

• Waarden: Stel gezondheid en welzijn als kernwaarden van de organisatie.
• Rituelen: Introduceer dagelijkse check-ins en feedbacksessies waar medewerkers hun zorgen kunnen uiten.
• Helden: Bevorder leiders die empathie en zorgzaamheid tonen.
• Symbolen: Ontwikkel symbolen die een gezonde werk-privé balans promoten, zoals flexibele werkplekken en ontspanningsruimtes.

Stap 3: Bevorderen van Gezamenlijkheid en Openheid

Een cultuur van gezamenlijkheid en openheid helpt bij het verminderen van verzuim door betrokkenheid en samenwerking te bevorderen:

• Waarden: Moedig teamwerk en gedeelde verantwoordelijkheden aan.
• Rituelen: Organiseer teambuildingactiviteiten en gezamenlijke lunches.
• Helden: Erken en beloon teams die succesvol samenwerken.
• Symbolen: Gebruik visuele reminders van gezamenlijke prestaties en doelen.

Stap 4: Gericht op Vitaliteit

Het omarmen van vitaliteit binnen de organisatie kan direct bijdragen aan het welzijn van medewerkers:

• Waarden: Plaats gezondheid en vitaliteit centraal in de bedrijfsfilosofie.
• Rituelen: Implementeer wellness-programma’s, zoals yoga- of meditatiesessies.
• Helden: Highlight medewerkers die een gezonde levensstijl leiden en anderen inspireren.
• Symbolen: Creëer een visuele cultuur die gezondheid en welzijn uitstraalt, zoals posters over gezonde levensstijl en ergonomische werkplekken.

Stap 5: Lange Termijn Focus en Aanpassingen

Cultuurverandering is een langetermijnproces en vereist continue evaluatie en aanpassing:

• Waarden: Zorg ervoor dat de kernwaarden regelmatig worden herzien en aangepast aan veranderende behoeften.
• Rituelen: Houd regelmatig welzijns- en cultuurbeoordelingen om te zien wat werkt en wat niet.
• Helden: Blijf nieuwe rolmodellen identificeren en promoten die de gewenste cultuur belichamen.
• Symbolen: Vernieuw regelmatig symbolen en visuele representaties om ze relevant en inspirerend te houden.

Conclusie

Het ombuigen van een verzuimcultuur naar een vitaliteitscultuur vereist een strategische en systematische aanpak. Door gebruik te maken van de inzichten van Geert Hofstede en Daniel Coyle, kunnen organisaties een omgeving creëren waarin medewerkers niet alleen fysiek en mentaal gezond zijn, maar ook gemotiveerd en betrokken. Het resultaat is een duurzame en productieve werkomgeving waar iedereen kan floreren.

Met de juiste strategieën en gezamenlijke inspanning kan elke organisatie de sprong maken naar een vitaliteitscultuur, met lagere verzuimcijfers en hogere tevredenheid als resultaat.